Voor meer versoepelingen lijkt het te vroeg




„Een nieuwe fase”, noemde RIVM-baas Jaap van Dissel het: de derde golf wordt gekeerd met vaccinaties en zonder nieuwe maatregelen. In de modellen is het keerpunt al te zien – hoewel wat minder snel dan gehoopt. Voor stap twee uit het ‘openingsplan’ (weer sporten, naar het museum) moet het aantal ziekenhuisopnames daadwerkelijk dalen. Vooralsnog zitten die op het niveau van vorige week. Door de vaccinatiecampagne wordt het bovendien iets moeilijker de cijfers te interpreteren. Waar wordt op gelet?
1 Positieve tests
Tijdens de eerste golf zei het aantal positieve tests eigenlijk niks: er was te weinig testcapaciteit. Later werd dat beter, maar de positieve tests hebben sindsdien wat aan waarde verloren. Het testbeleid is de afgelopen tijd vaak aangepast, inmiddels kunnen steeds meer mensen zonder klachten zich laten testen – bijvoorbeeld omdat ze via bron- en contactonderzoek zijn opgespoord, maar ook omdat een klasgenoot positief is getest. De samenstelling van de groep die zich laat testen, wisselt. Het RIVM legt het aantal positieve tests daarom naast het aantal ziekenhuisopnames, om er zeker van te zijn dat een daling geen andere oorzaak heeft.

Zie hier hoe het coronavirus nu verspreid over Nederland

Het getal had bovendien altijd een ‘voorspellende waarde’ voor de druk op de zorg: meer positieve tests resulteerde vaak in meer ziekenhuisopnames. Dat gebeurde bijvoorbeeld in september: toen raakten veel jongeren besmet, weken later stroomden de ziekenhuizen vol toen de besmettingen doorwerkten naar hogere leeftijdsgroepen. Maar zodra de risicogroepen zijn gevaccineerd, is die relatie niet zo sterk meer.
2 Ziekenhuisopnames
Het is sinds het begin van de pandemie de belangrijkste graadmeter voor het beleid: de ziekenhuisopnames, en dan met name op de IC. Zodra de druk daar te hoog dreigde te worden, werd er ingegrepen. In het huidige ‘openingsplan’ is de enige voorwaarde dat het aantal ziekenhuisopnames moet zijn gedaald voor een nieuwe stap – al worden geen specifieke aantallen genoemd.
De druk op de ziekenhuizen is momenteel torenhoog – een groot deel van de reguliere zorg (belangrijke operaties) kan niet doorgaan. Ziekenhuizen proberen soms de druk lager te houden door minder mensen op te nemen. Sommige patiënten worden thuis door huisartsen behandeld met zuurstof en ontstekingsremmers. Een afname in het aantal opnames wil dus niet per se zeggen dat er minder ernstige besmettingen zijn.

Na verloop van tijd wordt de epidemie moeilijker te monitoren aan de hand van ziekenhuisopnames, omdat de meest kwetsbare mensen zijn gevaccineerd en niet meer worden opgenomen. Toch, stelt het RIVM, blijft het een waardevolle parameter: ongeveer een kwart van die mensen blijft vatbaar voor het virus, omdat ze ervoor hebben gekozen om zich niet te laten vaccineren – en van de mensen die zich wel laten vaccineren is niet honderd procent tegen ernstige Covid beschermd.
3 Oversterfte
De vaccinatiecampagne is al terug te zien in de sterfte: waar bijvoorbeeld het aantal ziekenhuisopnames bleef stijgen, nam de sterfte de afgelopen maanden juist af. Inmiddels is er nauwelijks oversterfte meer onder de totale bevolking.

Lees ook: De virusvarianten om goed in de gaten te houden

Maar wie verder inzoomt in de gegevens van het CBS ziet in sommige groepen nog wel oversterfte. Het statistiekbureau maakt onderscheid tussen mensen die wel en geen gebruik maken van de Wet langdurige zorg (Wlz), waaronder bewoners van bewoners van verpleeghuizen en gehandicaptenzorginstellingen. Onder de bevolking die wel gebruik maakt van de Wlz is de oversterfte verdwenen. Maar onder de rest van de bevolking, waar grote groepen nog ongevaccineerd zijn, is wél oversterfte zichtbaar. In week 15, bijvoorbeeld, overleden 2.195 in de groepen buiten de verpleeghuizen. Het CBS verwachtte op basis van voorgaande jaren 1.884 doden in die week.

Nieuwsbrief
NRC Vandaag

Elke ochtend een overzicht van onze beste stukken en al het belangrijke andere nieuws

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC Handelsblad
van 1 mei 2021

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC in de ochtend
van 1 mei 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *