Wat zijn nu de risico’s van het AstraZeneca-vaccin?




Er is waarschijnlijk een verband tussen het AstraZeneca-vaccin en het optreden van de zeldzame combinatie van trombose met een tekort aan bloedplaatjes, zei Marco Cavaleri, hoofd vaccinatiestrategie van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) dinsdag in Italiaanse media. Vanwege die vermoede bijwerking lasten verschillende Europese landen, waaronder Nederland, een prikpauze in. Maar de voordelen van het vaccin wegen volgens Cavaleri nog steeds op tegen de risico’s.

Lees ook: Hoeveel tegenslag kan één vaccin verdragen?

Cavaleri sprak een beetje voor zijn beurt: woensdag komt het EMA naar verwachting met een officieel oordeel over de veiligheid van het AstraZeneca-vaccin. De veiligheidscommissie (PRAC) boog zich met een groep medische experts over de tientallen meldingen van de zeldzame trombosevorm die mensen in een aantal Europese landen kregen na een prik met dit vaccin. Met het ontstaan van klassieke trombose in de benen, armen of longen is geen verband, oordeelde het EMA al eerder.1 Wat weten we nu over die zeldzame vorm van trombose?De opvallende combinatie van stolsels die bloedvaten afsluiten (trombose) met een tekort aan bloedplaatjes binnen twee weken na vaccinatie is vooral gemeld door vrouwen tussen 20 en 55 jaar oud. Vaak gaat het om hersentrombose (cerebrale vasculaire sinustrombose), maar het stollingsprobleem kan door het hele lichaam optreden. Een theorie is dat het afweersysteem onbedoeld de bloedplaatjes activeert zodat die stolsels vormen en uit het bloed verdwijnen.Tot 31 maart zijn er 62 meldingen gemaakt van hersentrombose na een prik met het AstraZeneca-vaccin, zei EMA-topvrouw Emer Cooke. 44 daarvan waren in de EU (plus Liechtenstein, Noorwegen en IJsland) en 14 fataal. Met 9,2 miljoen geprikte doses komt dat neer op een risico van 5 op 1 miljoen gevaccineerden (ofwel 0,5 op 100.000). Hersentrombose komt normaal gesproken voor bij gemiddeld 5 op de 1 miljoen mensen per jaar. Na 31 maart kwamen nog meer meldingen, onder meer uit Duitsland. Die heeft de veiligheidscommissie ook meegenomen in het beraad. Bij de vaccins van Pfizer of van Moderna zijn deze aandoeningen tot nu toe nauwelijks gemeld. Bij Pfizer en Moderna is de zeldzame aandoening nog nauwelijks gemeld

Lees ook: Coronavaccin op de weegschaal van pijn en nut

2 Lopen vrouwen onder 55 jaar meer risico op de mogelijke bijwerking?Dat staat nog niet vast. De zeldzame trombosevorm is tot nu toe relatief veel gemeld bij die groep. Maar dat kan ook komen doordat er meer jongere vrouwen mee zijn ingeënt – in die leeftijdsgroep kregen vooral zorgmedewerkers het, en daar werken in verhouding veel vrouwen.3 En het risico op Covid-19 zelf?De kans op een coronabesmetting is op dit moment groot. De afgelopen week kregen 276 mensen per 100.000 inwoners een positieve testuitslag, meldt het RIVM. Pakweg 2 procent wordt ernstig ziek en moet naar het ziekenhuis, een deel houdt langdurig klachten. De kans op ernstige klachten of zelfs overlijden is ook voor 55-minners aanwezig. In Nederland stierven tot 30 maart 239 mensen die jonger waren dan 55 jaar, van de 890.962 positief getesten in die groep, blijkt uit de laatste cijfers van het RIVM. Dat komt neer op 27 van elke 100.000 mensen jonger dan 55 jaar die positief getest waren op Covid-19. Ter vergelijking: het risico dat de mogelijke bijwerking van het vaccin optreedt is op basis van de meldingen tot 31 maart 0,5 op 100.000 gevaccineerden.4 Andere medicijnen verhogen toch ook het tromboserisico?Trombose komt veel vaker voor dan deze zeldzame bloedplaatjes-aandoening die nu wordt onderzocht. Bij gemiddeld twee op de duizend mensen per jaar raakt een ader verstopt door een bloedstolsel, de behandeling bestaat uit bloedverdunners. Het risico neemt toe met leeftijd. Roken, overgewicht, een operatie, een vliegreis, kanker of erfelijke aanleg verhogen het risico ook.Ook sommige anticonceptiepillen en -pleisters verhogen het risico op trombose een beetje. Dat risico lopen 5 tot 12 op de 10.000 gebruikers volgens het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen, afhankelijk van het middel.

Nieuwsbrief
NRC Vandaag

Elke ochtend een overzicht van onze beste stukken en al het belangrijke andere nieuws

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC in de ochtend
van 7 april 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *