Zweedse minister van Handel: ‘Deglobalisering is een illusie’




Ze zijn er nog: de overtuigde pleitbezorgers van de vrijhandel. Maar dat ze zich in nota bene vrijhandelskampioen Europa geroepen voelen er vurig voor op te komen, toont misschien wel het best hoezeer tijden veranderd zijn. Anna Hallberg moet er zelf ook een beetje om lachen, maar ja, erkent ze: „Zweden heeft de vlag van de vrijhandel gehesen en probeert daar nu met een gelijkgezinde groep Europese landen voor te pleiten.” In verschillende interviews met buitenlandse media keerde de Zweedse minister van Buitenlandse Handel zich tegen protectionistische tendensen in de Europese Unie. Samen met een clubje andere EU-landen, waaronder Nederland, pleit Zweden bovendien expliciet voor de vrijhandel. In verschillende landen, ook Nederland, groeide de afgelopen jaren de kritiek op de schadelijke sociale en klimaateffecten van handelsakkoorden. Maar vooral het presidentschap van Donald Trump, zijn handelsoorlog met China en het vertrek van het Verenigd Koninkrijk hebben het denken in de EU grondig beïnvloed.

Lees ook: Na Trump ziet ook de EU ‘vrijhandel’ anders

Daarbij kwam nog de coronaschok, die de roep om herziening van kwetsbare handelsketens en terughalen van productie naar Europa hoog op de agenda heeft gezet. De traditioneel ‘Franse’, meer protectionistische stroming won verder aan invloed.Het verklaart Hallbergs bescheiden campagne, zegt ze in een telefonisch interview met NRC. „Ik denk dat we echt voor vrijhandel moeten opkomen. Dat is nog belangrijker geworden sinds we het Verenigd Koninkrijk niet meer bij ons hebben in de EU. Daarom kan ik wel zeggen dat Zweden nu de leidende, of een van de leidende krachten in de EU is als het gaat om het verdedigen van vrije, eerlijke en duurzame handel.” Vreest u dat de protectionistische – Franse – kant te veel invloed krijgt?„Ik wijs liever niet naar specifieke landen. Maar we zien inderdaad protectionistische tendensen, óók binnen de EU. In een crisis is het makkelijk je alleen op je eigen belangen te richten. Dat is menselijk. Maar we moeten verder kijken, strategischer, en daarvoor moet je erkennen hoe extreem afhankelijk we wereldwijd van elkaar zijn. Protectionistische tendensen hebben tijdens de pandemie echt zuurstof gekregen. En daarom is het nu belangrijker dan het lange tijd was om te proberen dat te stoppen en er een sterke kracht tegenover te zetten.”Maar toonde de crisis niet juist dat we te afhankelijk zijn van de rest van de wereld en meer moeten nadenken over ‘reshoring’? „Integendeel, zou ik zeggen! Wat we vorig jaar lente zagen, toen waardeketens onder druk kwamen te staan, is hoe extreem afhankelijk we zijn geworden. Maar we kunnen de klok niet terugzetten. Deglobalisering is een illusie. We moeten juist omarmen dat we afhankelijk zijn van elkaar, wereldwijd. De woorden autonoom en handel gaan wat mij betreft niet samen. Wat de crisis ons wel toonde, is dat we ons beter moeten wapenen tegen gezondheidscrises. Mogelijk moeten we grotere voorraden gaan aanleggen, om beter voorbereid te zijn op een volgende pandemie. Maar dat is iets anders dan ‘autonoom’ te willen worden, of het over reshoring te hebben. Reshoring kan goed zijn, als bedrijven denken dat het vanuit bedrijfsmatig opzicht verstandig is. Maar dat moeten ze zelf bepalen, niet overheden.”In Nederland groeide afgelopen jaar het verzet tegen het CETA-handelsverdrag met Canada en keerde het parlement zich bovendien tegen het Mercosur-handelsakkoord met Zuid-Amerika. Heeft u het gevoel Nederland als bondgenoot verloren te hebben? „Ik heb altijd enorm goede samenwerking en gesprekken met mijn collega Sigrid Kaag [minister van Buitenlandse Handel, D66]. Ik zie haar als een bondgenoot. En als het gaat om handelsakkoorden, dan vind ik het óók belangrijk om naar de balans te kijken. Want handelspolitiek moet bijdragen aan groei, werkgelegenheid en welvaart, maar ook oog hebben voor duurzaamheid, maatschappelijk verantwoord ondernemen, gendergelijkheid en klimaatbeleid.„Natuurlijk zijn de duurzaamheidshoofdstukken in vrijhandelsakkoorden cruciaal en moeten we kijken hoe we die beter kunnen afdwingen. Maar vergeet niet dat handel ook een economische motor is. Het zou voor mij heel ontmoedigend zijn als we een vrijhandelsakkoord met Canada, waarmee we zoveel waarden delen, niet kunnen afronden. Kijk je naar Mercosur, dan erken ik dat de situatie in Brazilië rond de Amazone-gebieden steeds verontrustender is. Maar Zweden steunt nog altijd de overeenkomst tussen de EU en Mercosur. Die zal bijdragen aan de welvaart en economische ontwikkeling van de regio’s. Als grondregel blijft Zweden er erg voor deze akkoorden te sluiten.”

Lees ook: 4‘Europa is er ingeluisd met dit akkoord met China, vrees ik’

In december tekende de Europese Commissie een controversieel investeringsakkoord met China. Critici vinden dat de EU China hiermee een strategische overwinning bezorgt, terwijl de zorgen over mensenrechtenschendingen groeien. Bent u het met hen eens?„Ik feliciteer de Europees Commissie ermee dat ze deze overeenkomst heeft weten te sluiten. Ik denk dat het in belangrijke mate kan bijdragen aan het garanderen van Chinese toezeggingen over markttoegang. Het zorgt voor eerlijker en gelijker concurrentievoorwaarden. De regels die we hebben uitonderhandeld over meer transparantie rond overheidssubsidies en regels voor staatsbedrijven, helpen ook bij de mondiale doelen waarvoor de EU zich multilateraal en binnen de Wereldhandelsorganisatie inzet.„Daarnaast denk ik dat het ons ook een unieke kans geeft op een dialoog met China. We hebben een heel raamwerk opgezet voor gesprekken over meer transparantie rond mensenrechten, dwangarbeid en klimaatbeleid.„Ik zou de vraag willen stellen: hoe zouden we dat zonder deze overeenkomst beter kunnen doen? Op welke manier verbetert dat de dialoog? China wilde dit akkoord heel graag. Het vergroot juist onze mogelijkheden aandacht te vragen voor de duurzame ontwikkelingsdoelen.”

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

nrc.next
van 23 maart 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *