Zwerfafval als bron van nestmateriaal




Koffiebekertjes, limonaderietjes, een snoepverpakking, een leeg pakje shag, een plastic zak, een eindje touw. Alles bij elkaar een flinke berg. Erbovenop zit doodgemoedereerd een meerkoetmoeder te broeden. Ja, er steken ook een paar rietstengels uit haar nest. Maar het overgrote deel bestaat uit zwerfafval. „Het hoort niet, het staat gek”, zegt bioloog Auke-Florian Hiemstra. „Het strookt niet met ons romantische beeld van een mooi, veilig vogelnest. Maar is het echt zo erg? Zijn de meerkoet en haar jongen hiermee echt slechter af? Dat wil ik gaan uitzoeken.”Hiemstra werkt bij Naturalis Biodiversity Center in Leiden. Ruim een jaar geleden begon hij met zijn promotieonderzoek naar dieren die gebruik maken van niet-natuurlijke materialen. Dat was vlak voor de coronatijd. „En toen zag je opeens overal die mondkapjes rondslingeren”, zegt Hiemstra. „Op straat, maar ook in parken en grachten. Meteen zag je ze opduiken in de nesten van meerkoeten. Dus ja, vanuit mijn perspectief is dit een heel interessante tijd.”Meerkoeten spelen een belangrijke rol in zijn onderzoek. „Je ziet ze overal”, vertelt hij, „in de natuur maar ook in de binnenstad. Van die zwarte watervogels met een witte snavel. Ik vind ze prachtig. Ze zijn ondernemend, inventief en dapper. En dus ook ontzettend flexibel. Ze maken meteen gebruik van die nieuwe bron van nestmateriaal.”Hiemstra wil weten waaróm ze dat doen. Zijn er soms onvoldoende waterplanten, takjes en rietstengels? Of biedt het afval misschien voordelen? „Misschien is het wel sterker”, speculeert de bioloog, „of blijft het nest er warmer door, of is het makkelijker om mee te bouwen.” Daarom wil Hiemstra de komende tijd zo veel mogelijk meerkoetnesten onderzoeken. Daarbij roept hij de hulp in van iedereen die wil meehelpen. Het wordt citizen science, oftewel burgerwetenschap. „Wij vragen iedereen die een meerkoetnest ziet, dat te melden via de website www.meerkoetnest.nl”, vertelt Hiemstra. „Je uploadt een foto van een nest, en beantwoordt wat vragen over de omgeving en de jonkies.” Zo kun je aangeven of er in de buurt veel waterplanten en riet beschikbaar zijn.” Als dat het geval is, maar je vindt toch veel afval in het nest, dan kan dat betekenen dat de meerkoet bij voorkeur afval gebruikt. En er misschien wel specifiek naar op zoek gaat. „Dat zou heel interessant zijn.”Het liefst ziet Hiemstra dat zijn burgerhelpers hun nest een tijdje volgen. „Bijvoorbeeld tijdens je dagelijkse ommetje”, zegt hij. „Hoeveel eieren zie je? Komen ze uit? Hoeveel jongen worden er groot? Raakt er weleens eentje verstrikt? Als we daar een beeld van hebben, dan kunnen we meer zeggen over de voor- en nadelen van kunstmatig nestmateriaal.”Hoe meer mensen er meedoen, hoe beter. „Zelf heb ik maar twee ogen. Alle hulp is dus écht welkom.” Bovendien is het gewoon heel leuk om mee te doen, benadrukt Hiemstra. Meerkoeten zijn fascinerende beesten, en iedereen kan ze herkennen en bestuderen. „Waar je ook kijkt, op de drukste plekken, kan gewoon een meerkoet zitten broeden. Magisch vind ik dat. Daar wil ik dus alles van weten.”

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *